Doanh nghiệp, cổ phần, cổ phiếu và thị trường chứng khoán

BizUni đưa lại nội dung từ Facebook cá nhân Chuyên gia tài chính, Tác giả Lâm Minh Chánh về đề tài "DOANH NGHIỆP, CỐ PHẦN, CỔ PHIẾU VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN!"


Series bài này dành cho các chủ doanh nghiệp không chuyên tài chính, cho các nhà đầu tư và những ai quan tâm và muốn tìm hiểu về chứng khoán, đầu tư chứng khoán… Bài viết với ngôn ngữ bà Ngoại và hơi “dài dòng” để ai cũng có thể hiểu. 



Bài 1: DOANH NGHIỆP, CỐ PHẦN, CỔ PHIẾU VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN!

- Anh Nguyễn Văn A sau một thời gian kinh doanh ngành XYZ đã tích cốp được một số vốn kha khá. Anh cũng học hỏi tích luỹ được nhiều kinh nghiệm thương trường, kinh doanh trong ngành nên đã quyết định chuyển từ kinh doanh cá nhân qua doanh nghiệp cổ phần.

Anh A kêu gọi đối tác, bạn bè cùng góp vốn, để thành lập Doanh nghiệp cổ phần ABCDE với ngành nghề kinh doanh chính là sản xuất, kinh doanh mặt hàng XYZ.
Vốn điều lệ của công ty là 100 tỷ. Anh A đã kêu gọi các anh chị B, C, D, E góp đủ số vốn điều lệ, chi tiết như sau, A: 60 tỷ, B = C = D = E : 10 tỷ.
Ngày thành lập công ty, bảng cân đối kế toán của ABCDE như sau:
- Tài sản: 100 tỷ VNĐ
- Vốn chủ sở hữu: 100 tỷ VNĐ
trong đó vốn cổ phần = 100 tỷ VNĐ, thặng dư vốn = 0 VNĐ.

Tỷ lệ sở hữu vốn cổ phần như sau:

  • A: 60 tỷ, sở hữu 60%
  • B: 10 tỷ chiếm 10%
  • C: 10 tỷ, chiếm 10%
  • D: 10 tỷ, chiếm 10%
  • E: D: 10 tỷ, chiếm 10%

- Nhờ tình hình thị trường thuận lợi, nhờ tài năng lãnh đạo của anh A, doanh nghiệp kinh doanh rất hiệu quả, lợi nhuận sau thuế đạt vài chục tỷ hàng năm. Và toàn bộ số lợi nhuận này đã được công ty tái đầu tư - nâng cấp nhà máy, mở rộng hệ thống chi nhánh - nhằm hỗ trợ cho sự tăng trưởng hơn 100% hàng năm của công ty. 
Hơn hai năm sau, công ty quyết định tăng vốn để đầu tư vào 1 dây chuyền hiện đại hơn. Anh F, một nhà đầu tư lớn, lần trước từ chối hùn vốn vào ABCDE nay quyết định đầu tư 60 tỷ vào ABCD. 
Hai bên dùng phương án định giá cơ bản là PE (tỷ suất Giá trên Lợi nhuận). Anh F nói rằng PE của các công ty tương tự ở mức 12 - 13. 

Nhưng nhóm ABCDE nói rằng doanh nghiệp của họ tăng trưởng vượt trội hơn các doanh nghiệp khác nên chỉ đồng ý với mức PE 15. Lợi nhuận sau thuế của ABCD là 21 tỷ, nên giá của ABCD = 15*21 = 315 tỷ.
Cuối cùng hai bên đã lấy mức tròn = 300 tỷ.
Giá trị 300 tỷ này lớn gấp 3 lần số vốn cổ phần 100 tỷ. Người ta còn gọi là 3 chấm. Nghĩa là anh F chấp nhận đầu tư vào ABCDE với mức 3 lần mệnh giá.
Theo đó, 60 tỷ của anh F sẽ chia thành 2 phần. Phần 1: Vốn cổ phần = 60/3 = 20 tỷ. Phần 2: Thặng dư vốn = 60 - 20 tỷ = 40 tỷ.
Ngay sau khi anh F góp vốn, tài khoản vốn chủ sở hữu của ABCDE như sau:
Vốn chủ sở hữu = 227 tỷ VNĐ trong đó Vốn cổ phần = 120 tỷ VNĐ, Thặng dư vốn = 40 tỷ VNĐ, Lợi nhuận giữ lại = 67 tỷ. (Đây là số lợi nhuận sau thuế của ACBDE từ ngày đầu đến nay. Công ty chưa chia cổ tức mà giữ lại toàn bộ lợi nhuận để tái đầu tư vào doanh nghiệp. Lợi nhuận sau thuế là một thành phần quan trọng của vốn chủ sở hữu) 

Tỷ lệ sở hữu của các cổ đông như sau:

  • A = 60 tỷ / 120 tỷ = 50.00%
  • B = 10 tỷ / 120 tỷ = 8.333%
  • C = 10 tỷ / 120 tỷ = 8.333%
  • D = 10 tỷ / 120 tỷ = 8.333%
  • E = 10 tỷ / 120 tỷ = 8.333%
  • F = 20 tỷ / 120 tỷ = 16.667%

- 1 năm sau, quỹ đầu tư G - một quỹ đầu tư doanh nghiệp tư nhân (Private Equity) mong muốn đầu tư vào ABCDE với mục tiêu đưa công ty niêm yết trên sàn chứng khoán. Sau một thời gian đàm phán, hai bên đồng ý giá trị của ABCDE trước đầu tư (Pre-Money Valuation) là 420 tỷ. Con số này lớn gấp 3.5 lần vốn cổ phần hiện tại của ABCDE là 120 tỷ. Tức là 3.5 chấm. Quỹ mong muốn sở hữu 25% của ABCDE sau đầu tư.

Gọi X là vốn cổ phần của quỹ. Chúng ta có phương trình: 
X = 25%*(120 +X). Giải ra X = 40 tỷ. 
Tổng số tiền đầu tư sẽ là = 40*3.5 = 140 tỷ, trong đó 40 tỷ là vốn cổ phần, 100 tỷ là thặng dư vốn.
Ngay sau khi quỹ G góp vốn, vốn chủ sở hữu của ABCDE như sau:
Vốn chủ sở hữu: 388 tỷ VNĐ, trong đó Vốn cổ phần = 160 tỷ VNĐ, Thặng dư vốn = 140 tỷ VNĐ, Lợi nhuận giữ lại  = 88 tỷ VNĐ

Tỷ lệ sở hữu của các cổ đông như sau:

  • A = 60 tỷ / 160 tỷ = 37.50%
  • B = 10 tỷ / 160 tỷ = 6.25%
  • C = 10 tỷ / 160 tỷ = 6.25%
  • D = 10 tỷ / 160 tỷ = 6.25%
  • E = 10 tỷ / 160 tỷ = 6.25%
  • F = 20 tỷ / 160 tỷ = 12.50%
  • G = 40 tỷ / 160 tỷ = 25.00%

- Sau đó vài tháng, ABCDE lên kế hoạch (Initial Public Offering) tức phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng và niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán.
Để phát hành cổ phiếu ra công chúng, ABCDE chia vốn cổ phần ra thành những cổ phần nhỏ có mệnh giá 10,000 đồng. Số vốn cổ phần 160 tỷ tương đương 16 triệu cổ phần. ABCDE tiến hành làm thủ tục xin phát hành 4 triệu cổ phần của ABCDE ra công chúng với giá 50,000 VNĐ/ cổ phần. (5 chấm). Số tiền 200 tỷ huy động được dùng để nâng cấp nhà máy, mua sắm thiết bị và bổ sung vốn lưu động. 

Số tiền 200 tỷ này gồm có 40 tỷ là vốn cổ phần, 160 tỷ là thặng dư vốn.
Sau khi phát hành thành công 4 triệu cổ phiếu công chúng, nâng tổng số cổ phần lên 20 triệu, vốn chủ sở hữu của ABCDE như sau:
Vốn chủ sở hữu: 597 tỷ VNĐ, trong đó Vốn cổ phần = 200 tỷ VNĐ, Thặng dư vốn = 300 tỷ VNĐ, lợi nhuận giữ lại  = 97 tỷ VNĐ
Tỷ lệ sở hữu của các cổ đông như sau

  • A = 60 tỷ / 200 tỷ = 30.00%
  • B = 10 tỷ / 200 tỷ = 5.00%
  • C = 10 tỷ / 200 tỷ = 5.00%
  • D = 10 tỷ / 200 tỷ = 5.00%
  • E = 10 tỷ / 200 tỷ = 5.00%
  • F = 20 tỷ / 200 tỷ = 10.00%
  • G = 40 tỷ / 200 tỷ = 20.00%
  • Công chúng = 40 tỷ / 200 tỷ = 20.00%

- Sau đó 6 tháng, ABCDE làm thủ tục đăng ký niêm yết toàn bộ 20 triệu cổ phiếu lên sàn chứng khoán HOSE (Sàn Chứng khoán TP HCM).
Thành viên Hội đồng Quản trị (HĐQT) đại diện quỹ G đề nghị mức giá niêm yết là 90.000 VNĐ / cổ phần. Quỹ G cho rằng với kết quả kinh doanh tốt của ABCDE, cộng với hiệu ứng PR, nhà đầu tư sẽ chấp nhận giá 90.000 VNĐ. Ý kiến này đã được các thành viên HĐQT và cổ đông lớn tán thành. Ai cũng vui khi thấy giá trị công ty và giá trị đầu tư của mình tại ABCDE tăng cao như thế.

Tuy vậy chú Ba, tư vấn tài chính cho ABCDE và anh A, đã phản biện ý kiến này. Theo chú Ba, với triển vọng kinh doanh của ABCDE, giá trị nội tại của doanh nghiệp, dự tính theo phương pháp chiết khấu dòng tiền sẽ ở trong khoảng 1.200 tỷ - 1.400 tỷ. Tương đương, giá trị nội tại của từng cổ phần: 60.000 - 70.000 VNĐ / cổ phần. Và thị trường cũng sẽ nhận biết điều này.

Nếu ABCDE niêm yết giá 90.000 VNĐ đồng, thì sớm muộn gì giá cũng về mức 60.000 - 70.000 VNĐ. Điều này sẽ gây áp lực lên HĐQT và Ban điều hành. Chú Ba nói với HĐQT của ABCDE: Chúng ta không nên nhằm mục đích bán cổ phiếu với giá cao kiếm lời trong thời gian cổ phiếu mới lên sàn thì không lý do gì phải niêm yết với giá cao vượt quá mức giá trị. Hãy niêm yết với mức giá 65.000 VNĐ và tập trung vào kinh doanh, tạo giá trị cho DN. Giá cổ phiếu sẽ lên theo giá trị của doanh nghiệp.

Cuối cùng, ABCDE đã niêm yết thành công với giá 65.000 VNĐ. Cổ phiếu ABCDE được nhà đầu tư mua qua bán lại như 1 công cụ/ tài sản đầu tư. Nó đạt mức 73,000 VNĐ sau 1 tháng kể từ ngày niêm yết. Điều mà anh A ngạc nhiên, là có những nhà đầu tư mua cổ phiếu ABCDE mà không biết DN kinh doanh như thế nào. Họ mua rồi bán ngay sau vài tuần. Chú Ba giải thích cho anh A biết đó là những nhà đầu tư ngắn hạn, hoặc kinh doanh cổ phiếu, hoặc lướt sóng. Thị trường chứng khoán luôn có những nhà đầu tư này thì mới tạo sự thanh khoản cho cổ phiếu. 

- Sau khi niêm yết 6 tháng, anh A gọi điện thoại cho chú Ba, giọng lo lắng: “Thị trường có tin xấu rớt điểm quá mức. Cổ phiếu ABCDE còn có 42.000 VNĐ. Mà tình hình kinh doanh của ABCDE vẫn rất ổn, vượt kế hoạch anh à”.

Chú Ba cười lớn “Thì thị trường chứng khoán là vậy mà. Trong ngắn hạn giá nhảy lambada không liên quan đến giá trị. Trong dài hạn thì giá sẽ điều chỉnh thôi”.
Anh A hỏi “Vậy tôi nên làm gì?” Chú Ba hướng dẫn “Tập trung vào kinh doanh. Công bố chính thức với NĐT và thị trường ABCDE vẫn đạt kế hoạch năm. Công ty có thể mua vào cổ phiếu (cổ phiếu quỹ). Động tác này nói với thị trường giá cổ phiếu ABCDE đã rẻ, thấp hơn so với giá trị”.



Lời khuyên của ông Lâm Minh Chánh cho các Doanh nghiệp khi thị trường điều chỉnh mạnh:“Tập trung vào kinh doanh. Công bố chính thức với NĐT và thị trường ABCDE vẫn đạt kế hoạch năm. Công ty có thể mua vào cổ phiếu (cổ phiếu quỹ). Động tác này nói với thị trường giá cổ phiếu ABCDE đã rẻ, thấp hơn so với giá trị”.

- 11 tháng sau, anh A lại gọi chú Ba, giọng phấn khích “Thị trường sung quá. Cổ phiếu ABCDE lên tới 95.000 VNĐ rồi, quá cao so với giá trị thực. Giờ phải làm sao, chú Ba?”
- Chú Ba cười khà khà “Vậy mới là thị trường chứng khoán. À, mà anh có mua mua bán bán đẩy giá CP không đó”.
- Anh A trả lời “Dạ hoàn toàn không anh”.
- Chú Ba “Vậy thì không sao. Anh cứ tập trung chỉ đạo ABCDE kinh doanh cho tốt. À, anh chỉ đạo nhân viên bán ra cổ phiếu quỹ. Động tác này nói với thị trường giá cổ phiếu ABCDE đã đắt, cao hơn so với giá trị. Để giá quá cao so với giá trị cũng không tốt cho doanh nghiệp đâu nhé!“


Câu chuyện ABCDE... sẽ còn tiếp tục. Bạn hãy tương tác với bài viết gốc trên Facebook Chuyên gia tài chính, Tác giả Lâm Minh Chánh để tiếp tục đọc những bài sau nhé:
Link bài: https://www.facebook.com/LamMinhChanh/posts/5159062780847838

Cách tính đúng tỷ suất lợi nhuận của cổ phiếu trong đầu tư dài hạn

Đầu tư dài hạn cái gì? Giá các cổ phiếu cơ bản có tăng gì trong dài hạn đâu? Thật ra, nhiều người đã lầm khi tính tỷ suất lợi nhuận của cổ phiếu.

Để luôn ngủ ngon dù cổ phiếu xa bờ - Bài của Ông Lâm Minh Chánh trên Zingnews ngày 4/5/2022

Diễn biến của thị trường mãi mãi là ngẫu nhiên và tâm lý, hành vi của nhà đầu tư mãi mãi là một vấn đề rất khó để lý giải

Doanh nghiệp, cổ phần, cổ phiếu và thị trường chứng khoán

Series bài về Doanh nghiệp, cổ phần, cổ phiếu và thị trường chứng khoán dành cho các chủ doanh nghiệp không chuyên tài chính, cho các nhà đầu tư và những ai quan tâm và muốn tìm hiểu về chứng khoán, đầu tư chứng khoán…

“Doanh nhân và Đầu tư Chứng khoán” - Tại sao doanh nhân nên đầu tư chứng khoán và nên đầu tư dài hạn ?

BizUni tổng hợp những chia sẻ của Ông Lâm Minh Chánh trong buổi hội thảo ngày 25/3/2022 - Sự kiện Member's Day của CLB Doanh nhân Sài Gòn dành cho giới Doanh nhân.

Giá và Giá trị nội tại của cổ phiếu: khi Xa, khi Gần

Những nhà nghiên cứu, các chuyên gia kỳ cựu cho rằng rất khó để đọc được thị trường, vì thị trường, dù có lững thững đi bộ, hay nhảy lambada, thì đều là ngẫu nhiên.

Chỉ số chứng khoán giảm liên tục vậy thị trường có sập không?

Chúng ta hầu như không thể dự đoán được, sau khi lên đỉnh ngày 4/4/2022, với chỉ số 1524.7, thị trường đã “bất ngờ” bị ảnh hưởng bởi tin xấu thế giới, và tin tiêu cực về lũng đoạn chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp của Việt Nam, thị trường đã có chuỗi ngày giảm “thê thảm”.

Chứng Khoán Phái Sinh – Phòng Ngừa Rủi Ro Hay Đầu Cơ?

Có thể nói rằng “Nhà đầu tư cá nhân giao dịch chứng khoán phái sinh để phòng ngừa rủi ro?!” chỉ là câu nói của sự tưởng tượng.

An Toàn Tài Chính và điều cần biết để đối phó lúc khó khăn

An toàn về tài chính là mục tiêu thấp nhất, cơ bản nhất trong các mục tiêu tài chính. Để đạt mức an toàn tài chính, họ sẽ cần một quỹ gồm tiền mặt, tiền gửi ngân hàng và tài sản dễ thanh khoản như chứng khoán với tổng giá trị là 180 triệu đồng (15 triệu đồng x 12 tháng).

Tài chính cá nhân - Tiền lạnh trước cám dỗ nóng – DN Lâm Minh Chánh chia sẻ tại hội thảo Tiền trong nghịch cảnh do báo Nhịp cầu đầu tư tổ chức

An toàn tài chính là chúng ta có một số tiền hoặc tài sản có thể chuyển thành tiền mà không mất giá trị, để sử dụng trong vòng 6 – 12 tháng để dự phòng cho những bất trắc có thể xảy ra. Làm sao để những gia đình bình thường, không có dư dả, vẫn còn chật vật cân đo đong đếm có thể đạt được an toàn tài chính ? Điều này nghe có vẻ rất khó nhưng thực ra không quá khó. Hãy bắt đầu ngay từ bây giờ để 3 năm nữa chúng ta có thể nghĩ đến mức cao hơn là Độc lập tài chính và Tự do tài chính.

Chuyên gia Lâm Minh Chánh chỉ ra cách nhận diện dấu hiệu lừa đảo của STIX COFFEE ngay từ đầu

"Có thể nói 99,99% doanh nghiệp với số vốn trên 50 tỷ cần thời gian dài kinh doanh mới có lời ròng. Do đó S.Tix Coffee tuyên bố trả lợi nhuận cho nhà đầu tư ngay từ lúc chưa hoạt động là không khả thi", ông Lâm Minh Chánh khẳng định.